ابن سعد ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
118
الطبقات الكبرى ( فارسي )
( 1 ) مسلمانان بردهاى را آزاد كرده است ، برده جوانى را بى هيچ قيد و شرطى در راه خدا آزاد كرده است و هيچكس را بر او حقى جز روش پسنديده نيست . گويد فضل بن دكين ، از ابو خلدة ، از ابو عاليه ما را خبر داد كه مىگفته است * حدود شصت يا هفتاد سال است كه با دست راست به آلت خود دست نزدهام . گويد هشام پدر وليد طيالسى ، از ابو عوانه ، از قتاده ، از ابو عاليه ما را خبر داد كه مىگفته است * نمىدانم كدام نعمت براى من بزرگتر است ، اينكه مرا به اسلام هدايت فرموده است يا اينكه مرا از خوارج قرار نداده است . گويد مسلم بن ابراهيم ، از سلام بن مسكين ، از محمد بن واسع ، از ابو عاليه رياحى ما را خبر داد كه مىگفته است * نمىدانم كدام نعمت بر من برتر است ، اينكه مرا از شر - شرك - رهايى بخشيده و به اسلام هدايت فرموده است يا نعمتى كه مرا از خوارج رهايى داده است . گويد يحيى بن خليف ، از ابو خلده ، از ابو عاليه ما را خبر داد كه مىگفته است * به روزگار ستيز ميان على عليه السلام و معاويه من جوانى بودم كه جنگ در نظرم از هر خوراك خوشمزهاى گواراتر بود ، ساز و برگ پسنديدهاى فراهم آوردم و خود را به ميدان و كنار ايشان رساندم . دو صف كه دو انتهاى آن ديده نمىشد رو به روى هم ايستاده بودند ، چون اين يكى تكبير مىگفت ديگرى هم تكبير مىگفت و اگر يك گروه نابود مىشد گروه ديگر هم نابود مىشد . به خود مراجعه كردم و گفتم كداميك از اين دو گروه را كافر و كداميك را مؤمن بدانم . وانگهى مگر كسى مرا بر اين جنگ مجبور كرده است ، آن روز را به شب نرساندم بازگشتم و آنان را به حال خود رها كردم . گويد يحيى بن خليف ، از ابو خلدة ، از ابو عاليه ما را خبر داد كه مىگفته است * هنگامى كه ابن عباس امير بصره بود پيش او رفتم ، دستش را به سوى من دراز كرد و من با كمك او كنار او بر سرير نشستم . مردى از بنى تميم گفت : اين شخص برده آزاد كرده است . ابو عاليه گفت : در آن روز پيراهن و عمامه و ردايى بر تن داشتم كه به پانزده درم تهيه كرده بودم . ابو خلده مىگويد : به ابو عاليه گفتم چگونه به اين قيمت فراهم مىآورى ؟ گفت : يك تخته كرباس بافت رى به دوازده درم مىخرم پيراهن و عمامه خود را از آن فراهم مىكنم ، ازارى هم به سه درم تهيه مىكنم كه آن را زير پيراهن مىپوشم ، ولى همواره رداى خود را از پارچه بهترى مىدوزم كه بيست يا سى درم ارزش دارد .